Wprowadzenie
Collegium Broscianum, zlokalizowane przy ulicy Grodzkiej 52 w Krakowie, jest jednym z kluczowych budynków Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pełni funkcję siedziby instytutów filozofii, socjologii i religioznawstwa, a także Katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji. Historia tego miejsca sięga czasów jezuickich, a jego architektura i funkcje zmieniały się na przestrzeni wieków, od momentu powstania aż po współczesność.
Historia gmachu
Kolegium jezuitów
Budowa Collegium Broscianum rozpoczęła się w XVI wieku, kiedy to Towarzystwo Jezusowe zainteresowało się działką przy ulicy Grodzkiej. W 1595 roku jezuici podjęli rozmowy z senatorem Joachimem Ocieskim w sprawie zakupu gruntu, co ostatecznie doprowadziło do transakcji dzięki interwencji Piotra Skargi. Po nabyciu terenów, jezuici przystąpili do tworzenia kompleksu edukacyjnego oraz kościoła św. Piotra i Pawła. Sformalizowanie działalności szkoły odbyło się w 1622 roku, kiedy biskup krakowski Marcin Szyszkowski wydał pozwolenie na prowadzenie szkoły humanistycznej.
Wkrótce po otwarciu placówki, jezuici napotkali opór ze strony Akademii Krakowskiej. Wzajemna rywalizacja między obiema instytucjami przybierała na sile, szczególnie gdy jezuici wprowadzili kurs teologii. Konflikt osiągnął apogeum, gdy w 1634 roku papież Urban VIII nakazał zamknięcie kolegium. Odtąd jezuici mogli kształcić jedynie swoich zakonników w Krakowie.
Rewitalizacja budynku
Początkowo jezuici korzystali z istniejących budynków. W 1651 roku rozpoczęto rozbiórkę starego pałacu Ocieskiego i budowę nowej siedziby kolegium. Prace budowlane napotkały przeszkody związane z potopem szwedzkim, jednak postanowiono kontynuować inwestycję od 1668 roku. Ostateczna forma budynku została ukończona w 1680 roku, a jego fasada została ozdobiona tablicą upamiętniającą wsparcie biskupa Andrzeja Trzebickiego.
Niestety, historia Collegium Broscianum była naznaczona także katastrofami naturalnymi i pożarami. W XVIII wieku budynek uległ częściowemu zniszczeniu, co wymusiło liczne remonty i odbudowy.
Przemiany w XIX i XX wieku
Rok 1773 przyniósł kolejne zmiany dla Collegium Broscianum, kiedy to po kasacie zakonu jezuitów budynek przeszedł pod zarząd Komisji Edukacji Narodowej. Zdecydowano o przekształceniu go w przytułek dla ubogich księży. Z biegiem lat zmieniały się również przeznaczenia budynku; znajdowały się tu wojsko austriackie oraz różnorodne instytucje publiczne.
W okresie Wolnego Miasta Krakowa (1815-1846) Collegium Broscianum było siedzibą Senatu oraz sądów. W tym czasie dokonano wielu prac remontowych oraz adaptacyjnych, a także rozbudowy obiektów. Po II wojnie światowej budynek pozostał w rękach instytucji sądowych aż do 1971 roku.
Uniwersytet Jagielloński a Collegium Broscianum
W 1970 roku Collegium Broscianum zostało przekazane Uniwersytetowi Jagiellońskiemu, co stało się punktem zwrotnym w jego historii. Przy
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).