Gruzińscy oficerowie kontraktowi w Wojsku Polskim
Gruzińscy oficerowie kontraktowi to grupa wojskowych narodowości gruzińskiej, którzy służyli w Wojsku Polskim w okresie międzywojennym. Ich historia jest ściśle związana z współpracą między Polską a Gruzją oraz z dążeniem obu narodów do utrzymania niepodległości w obliczu zagrożeń ze strony Rosji sowieckiej. Po I wojnie światowej zarówno Polska, jak i Gruzja zmagały się z trudnościami związanymi z ustaleniem swojej suwerenności, co stało się podłożem dla ich sojuszu militarnego.
Początki współpracy polsko-gruzińskiej
W 1918 roku, po zakończeniu I wojny światowej, Gruzja ogłosiła niepodległość jako Demokratyczna Republika Gruzji. W tym samym czasie Polska odzyskała swoją suwerenność po ponad stu latach zaborów. Oba państwa stanęły w obliczu podobnych wyzwań, związanych z ekspansją bolszewicką. W lutym 1920 roku Gruzja została zmuszona przez Moskwę do zaakceptowania ultimatum, które miało na celu podporządkowanie jej władzy radzieckiej. W odpowiedzi na te działania Józef Piłsudski, ówczesny przywódca Polski, postanowił wesprzeć Gruzję i wysłał na Kaukaz delegację, która miała na celu nawiązanie współpracy militarnej.
W wyniku negocjacji, które miały miejsce w Tbilisi, doszło do podpisania umowy o współpracy wojskowej między Polską a Gruzją. Piłsudski zobowiązał się do dostarczenia broni i amunicji w razie ataku sowieckiego. Niestety, sytuacja geopolityczna szybko się skomplikowała, a Azerbejdżan został zajęty przez Armię Czerwoną, co ograniczyło możliwości dalszego wsparcia ze strony Polski.
Przybycie gruzińskich oficerów do Polski
Po utracie niepodległości przez Gruzję w 1921 roku, rząd gruziński udał się na emigrację do Stambułu. W tym czasie płk Balicki z polskiej ambasady zaoferował gruzińskim oficerom możliwość służby w Wojsku Polskim jako oficerowie kontraktowi. Na tę propozycję odpowiedziało około 100 gruzińskich wojskowych, w tym sześciu generałów: Zachari Bakradze, Aleksander Czcheidze, Iwan Kazbek, Aleksander Koniaszwili, Cyryl Kutateladze oraz Aleksander Zakariadze.
Początkowo zakładano, że pobyt Gruzinów w Polsce będzie krótki i ograniczy się tylko do okresu szkolenia. Jednakże wydarzenia z sierpnia 1924 roku, kiedy to doszło do nieudanego powstania gruzińskiego oraz towarzyszących mu represji, spowodowały konieczność pozostania tych oficerów w Polsce na dłużej.
Aktywność gruzińskich oficerów podczas II wojny światowej
W 1939 roku gruzińscy oficerowie kontraktowi uczestniczyli w kampanii wrześniowej razem z polskimi żołnierzami. Podczas tego konfliktu dzielili losy swoich polskich towarzyszy broni. Po ataku Armii Czerwonej na Polskę 17 września 1939 roku rozpoczęły się masowe prześladowania oficerów narodowości gruzińskiej przez NKWD. Zatrzymywano ich na podstawie imiennych list i rozstrzeliwano na miejscu. Wśród nich znajdowało się dziesięciu gruzińskich żołnierzy zamordowanych w obozie w Kozielsku.
Ci oficerowie, którzy przeszli do konspiracji w Armii Krajowej (AK), brali udział w Powstaniu Warszawskim. Mimo heroicznych wysiłków tylko nieliczni
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).