Wprowadzenie
Rak kolczystokomórkowy skóry, znany również jako rak płaskonabłonkowy, to złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek naskórka. Choć jest mniej powszechny niż rak podstawnokomórkowy, ma tendencję do szybszego wzrostu oraz możliwości przerzutów, co czyni go poważnym zagrożeniem dla zdrowia. W artykule omówimy epidemiologię, czynniki ryzyka, objawy, przebieg, metody rozpoznania oraz leczenia tego nowotworu.
Epidemiologia raka kolczystokomórkowego skóry
Rak kolczystokomórkowy skóry zajmuje drugie miejsce pod względem częstości występowania nowotworów skóry, stanowiąc około 20% wszystkich przypadków złośliwych nowotworów skóry, które nie są czerniakami. Najczęściej występuje u osób rasy białej i jego częstość wzrasta wraz z wiekiem, co czyni go najczęściej diagnozowanym nowotworem wśród starszych pacjentów. Warto zauważyć, że mężczyźni są bardziej narażeni na rozwój tego nowotworu niż kobiety, z wyjątkiem zmian umiejscowionych na dolnej części goleni. Interesującym zjawiskiem jest obserwowana korelacja między szerokością geograficzną a częstością występowania raka kolczystokomórkowego; ryzyko wzrasta o 100% co 8–10 stopni szerokości geograficznej, osiągając najwyższe wartości w rejonach równikowych. W ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci zauważono znaczący wzrost przypadków tego nowotworu.
Czynniki ryzyka
W patogenezie raka kolczystokomórkowego skóry wyróżnia się szereg czynników ryzyka. Należą do nich:
- Ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV-A i UV-B): Długotrwałe wystawienie skóry na działanie promieni słonecznych jest jednym z głównych czynników ryzyka.
- Promieniowanie jonizujące: Osoby narażone na radioterapię lub inne formy promieniowania są bardziej podatne na rozwój tego nowotworu.
- Genodermatozy: Niektóre dziedziczne schorzenia dermatologiczne mogą zwiększać ryzyko zachorowania.
- Albinizm skórno-oczny: Osoby z albinizmem mają znacznie większą podatność na nowotwory skóry.
- Choroby przewlekłe: Takie jak rogowacenie słoneczne czy choroba Bowena mogą prowadzić do transformacji nowotworowej.
- Infekcje wirusowe: Zwłaszcza wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV) są powiązane z wystąpieniem raka kolczystokomórkowego.
- Drażnienie mechaniczne i chemiczne: Ekspozycja na substancje chemiczne, takie jak arsen czy dziegcie, oraz chroniczne drażnienie skóry mogą przyczyniać się do rozwoju nowotworu.
- Immunosupresja: Osoby z osłabionym układem odpornościowym, np. po przeszczepach narządów czy w przypadku chorób hematologicznych, są bardziej narażone na ten typ raka.
Objawy i przebieg choroby
Wczesne stadia raka kolczystokomórkowego skóry często objawiają się jako ostro odgraniczone czerwone płytki. W miarę postępu choroby zmiany mogą przybierać formę guzowatych wykwitów, które mogą być brodawkowate lub wrzodziejące. Charakterystycznym objawem jest naciek podstaw
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).